Vormgeving:Francien van der Wardt
Redactie:Martin Vastenhout
Foto's:Wim van Est

DE HOLLANDSE NIEUWE WATERLINIE

 

De Nieuwe Hollandse Waterlinie is een verdedigingslinie uit de 19e eeuw. De linie loopt van Muiden tot aan de Biesbosch en is 85 kilometer lang. De Stelling van Utrecht is het hart van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en bestaat uit maar liefst 16 forten, waarvan er 13 in de Kromme Rijnstreek liggen. Bij oorlogsdreiging kon het gebied tussen Muiden en de Biesbosch onder water gezet worden, zodat de vijand niet kon naderen.

 

Veel te doen

Tegenwoordig heeft de Nieuwe Hollandse Waterlinie een nieuwe functie. Het linielandschap is een prachtig groengebied met volop mogelijkheden om te wandelen en fietsen. In de Kromme Rijnstreek liggen enkele van de meest bijzondere onderdelen van de waterlinie. De geschiedenis kan hier volop beleefd worden. Bij Bunnik ligt op Fort Vechten het Waterliniemuseum met een interactieve ontdekkingstocht over de verdedigingslinie. Op het Eiland van Schalkwijk zijn veel forten te bezoeken en worden er regelmatig rondleidingen en activiteiten georganiseerd. Meer informatie daarover is te vinden op www.forten.nl.

 

Water als verdediging

Het idee om het water te gebruiken voor de bescherming van ons land komt van prins Maurits en dateert al uit 1590. Na het Rampjaar 1672, toen de (oude) waterlinie succesvol bleek, werd besloten dit de hoofdverdediging van ons land te maken. Na een modernisering hiervan in de Franse tijd (1795 - 1813) werd door koning Willem I opdracht gegeven voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie om ook Utrecht te kunnen beschermen. Het werd een ingenieus stelsel van militaire sluizen, keerkaden en inundatiekanalen om snel een gebied van 85 km lang onder water te zetten.

 

Onzichtbaar

De structuur van dit militaire landschap is bijna onzichtbaar. Daarin schuilt het grootste geheim van de Nieuwe Hollandse Waterlinie: ze is er wel, maar je ziet haar niet. De Nieuwe Hollandse Waterlinie is nooit echt gebruikt om ons land te beschermen. Het is echter goed mogelijk dat door de afschrikkende werking Nederland aan de Eerste Wereldoorlog is ontsnapt. De Waterlinie werd in een Duits Spionage Rapport namelijk wel een ‘onoverkomelijke hindernis’ genoemde. Het idee om het water te gebruiken voor de verdediging van (het rijkste deel van) een land is uniek in de wereld. De Nieuwe Hollandse Waterlinie is dan ook genomineerd voor de status van UNESCO Werelderfgoed.